Innowacyjność i nowoczesne technologie
Powstawanie nowego rodzaju gospodarki, bazującej na wiedzy oraz nowych technologiach, stało się już faktem nie podlegającym dyskusji. Zjawisko to obserwujemy zarówno w państwach wysokorozwiniętych, jak i w krajach, które od niedawna weszły na ścieżkę przyśpieszonego rozwoju gospodarczego i technologicznego. Według znawców zagadnienia, innowacyjność jest obecnie jednym z najważniejszych czynników rozwoju społeczno-gospodarczego państw i regionów. Nowy typ gospodarki, jaki budują państwa pragnące osiągnąć wysoki poziom rozwoju oraz konkurencyjności bazuje właśnie na innowacjach. Unia Europejska oraz jej państwa członkowskie podążają w tym właśnie kierunku. Wytycznych do budowy konkurencyjnej oraz innowacyjnej gospodarki dostarczała do chwili obecnej Strategia Lizbońska (2000-2010). W przyszłości Unia Europejska będzie się kierować w tej dziedzinie wskazaniami nowej strategii rozwoju Wspólnoty -Europa 2020. Innowacje są podstawą przy budowaniu Gospodarki Opartej na Wiedzy. Dla Josepha A. Schumpetera, jednego z twórców nowoczesnej ekonomii oraz prekursora badań nad innowacjami, innowacja jest funkcją składającą się z kreatywnego myślenia oraz działania. W tym rozumieniu, innowacją jest zarówno wprowadzenie nowego produktu, nowej metody produkcji, jak i otwarcie nowego rynku sprzedaży, zaopatrzenia czy zaprowadzenie nowej formy organizacji. Możemy więc mówić o różnych typach innowacji -technicznych, technologicznych, marketingowych i organizacyjnych. Ważne jest, aby właściwie rozumieć innowacyjność. Chodzi o to, aby patrzyć na innowacje szeroko. Z jednej strony innowacje należy traktować jako rezultaty i odnosić je do różnego rodzaju dóbr, usług czy nowych sposobów organizacji, z drugiej jednak strony, innowacje należy traktować jak proces i mówić o zjawiskach innowacyjnych. W tym drugim rozumieniu, co ma tu szczególne znaczenie, innowacje obejmują nie tylko ostateczny rezultat, ale także wszelkie działania poprzedzające powstanie innowacji, tj. powstanie pomysłu, prace badawczo─rozwojowe i projektowe, produkcję, marketing oraz upowszechnianie innowacji. Przy takim podejściu , innowacje można zdefiniować jako ciąg interakcji od powstania idei innowacji do jej wdrożenia i upowszechnienia, którego celem jest zmiana produktowa, technologiczna, organizacyjna i społeczna. Proces ten charakteryzuje się nowym sposobem zastosowania nauki i technologii zapewniającym sukces rynkowy. Należy zwrócić uwagę, że innowacje są procesem "uczenia się". Uczestniczą w nim zarówno pojedyncze przedsiębiorstwa, jak i całe regiony. Każdy z podmiotów zaangażowanych w tworzenie innowacji posiada określone możliwości gromadzenia wiedzy oraz jej wykorzystania (zależą one m.in. od zasobów ludzkich, naukowych czy technicznych). Na rozwój innowacyjności wpływają przede wszystkim -postęp technologiczny, zmieniające się oczekiwania odbiorców towarów i usług oraz narastająca konkurencja na rynku 3. 
INNOWACYJNOŚĆ I NOWOCZESNE TECHNOLOGIE
1. INNOWACYJNOŚĆ = KONKURENCYJNOŚĆ
2. INNOWACYJNOŚĆ W UNII EUROPEJSKIEJ
3. NOWOCZESNE TECHNOLOGIE IT A ROZWÓJ GOSPODARCZY
1. INNOWACYJNOŚĆ = KONKURENCYJNOŚĆ
W rozważaniach na temat innowacyjności oraz powiązanej z nią ściśle konkurencyjności należy się odwołać do badań wybitnego, współczesnego ekonomisty amerykańskiego, Michaela E. Portera (1947─). Według Portera, prawdziwe bogactwo narodu nie jest rzeczywistością dziedziczoną, o której decydują surowce naturalne, potencjał siły roboczej danego społeczeństwa czy też wartość określonej waluty. Bogactwo narodów jest, jego zdaniem, wypracowywane przez pokolenia. Konkurencyjność państw jest uzależniona od zdolności ich społeczeństw do tworzenia i przyswajania wiedzy oraz wprowadzania innowacji w gospodarce. Zdaniem Portera rozwój gospodarczy jest bezpośrednio uzależniony od wdrażania innowacji. Wysoki poziom innowacyjności, i w jego efekcie także konkurencyjności państwa, zdaniem ekonomisty, przekłada się bezpośrednio na wysoki poziom życia jego obywateli 4. Osiąganie i utrzymywanie przewagi konkurencyjnej państwa w wymiarze międzynarodowym jest według Portera,ściśle uzależnione od zdolności gospodarki konkretnego państwa do wprowadzania innowacji 5.
Kluczowe znaczenie innowacji dla rozwoju oraz konkurencyjności gospodarki Unii Europejskiej nie podlega dziś dyskusji. Innowacyjność zajmuje ważne miejsce w najważniejszych dokumentach rozwojowych Wspólnoty, m.in. w obowiązującej do chwili obecnej Strategii Lizbońskiej czy w nowej strategii rozwoju Unii Europejskiej -Europa 2020.
Pomimo trudności przy wdrażaniu ustaleń Strategii Lizbońskiej, Unia Europejska jest zdeterminowana dalej podążać za jej wytycznymi oraz wskazaniami nowego dokumentu strategicznego -Unia Europejska 2020. Stawka w tym swoistym „wyścigu" z najlepiej rozwijającymi się i najbardziej zaawansowanymi technologicznie państwami świata, takimi jak Stany Zjednoczone, Japonia, Korea Płd. czy Chiny, jest bardzo wysoka. Realizacja wymienionych strategii rozwojowych Wspólnoty i w konsekwencji zbudowanie w Europie nowoczesnej, innowacyjnej i konkurencyjnej gospodarki, zadecyduje o przyszłości zarówno poszczególnych państw europejskich, jak i całej Unii Europejskiej. Jednym z kluczowych czynników rozwoju, na który zwracamy dziś szczególną uwagę, jest innowacyjność, na polu której Wspólnota ciągle jeszcze przegrywa walkę z takimi potęgami technologicznymi jak Stany Zjednoczone Ameryki czy Japonia. Znaczącym utrudnieniem dla Unii Europejskiej jest systematyczny awans technologiczny wschodzących potęg gospodarczych XXI w., tj. Chin i Indii. Państwa te, do niedawna wygrywały jedynie w wyścigu o osiągnięcie jak najniższych kosztów produkcji przy jak największej wydajności produkcji wytworów mało zaawansowanych technologicznie. Wskazane państwa szybko uczą się i modernizują, stając się coraz większą konkurencją dla Zachodu, w tym dla Unii Europejskiej. Konkurencja azjatyckich tygrysów może się okazać poważnym zagrożeniem dla technologicznych aspiracji Unii Europejskiej. Realizacja Strategii Lizbońskiej w latach 2000-2010 przyniosła Unii Europejskiej konkretne korzyści. Raport Światowego Forum Ekonomicznego (Word Economic Forum) z 2008 r., wskazuje na związany z wdrażaniem Strategii wzrost unijnego PKB 7. Dla dalszego rozwoju Wspólnoty kluczowe znaczenie będzie miało zwiększenie udziału innowacji w gospodarce oraz zbudowanie gospodarki opartej w jeszcze większym stopniu, niż to było do tej pory, na wiedzy. Chociaż Unia Europejska posiada ogromny potencjał naukowy oraz rozbudowane zaplecze badawcze, skala wdrażania innowacji ciągle jeszcze nie jest wystarczająca. Jest to jedna z podstawowych przyczyn nazbyt wolnego wzrostu konkurencyjności gospodarki wspólnotowej i problemów z „dogonieniem" przez Unię Europejską najlepiej rozwiniętych gospodarczo państw świata. Z powyższych problemów zdają sobie sprawę przywódcy Unii Europejskiej. Zdaniem Komisji, w Unii Europejskiej tworzymy wprawdzie wiele wynalazków oraz innowacji, jednak ciągle napotykamy na trudności z wdrażaniem tych rozwiązań w różnych dziedzinach gospodarki. We Wspólnocie działa wiele wysoko wyspecjalizowanych przedsiębiorstw (głównie MŚP), ale zazwyczaj nie udaje im się przekształcić w duże przedsiębiorstwa mogące stać się poważnymi graczami w określonych branżach na rynkach światowych. W niektórych sektorach, takich jak np. sektor telekomunikacyjny, wdrażane innowacje przynoszą szybko wymierne korzyści, czego nie obserwujemy w takim samym stopniu przy wdrażaniu innowacji w innych sektorach gospodarki. Przedsiębiorstwa działające na rynku wspólnotowym mają ciągle problem ze znalezieniem wysoko wykwalifikowanych pracowników, bez których nie da się budować nowoczesnej i innowacyjnej gospodarki. Średni poziom wykształcenia osób dorosłych w UE jest niższy niż w państwach wysoko rozwiniętych nie należących do Wspólnoty. Negatywne zmiany demograficzne powodujące starzenie się społeczeństw europejskich sprawiają, że do 2030 r., jak prognozuje Komisja Europejska, liczba osób w wieku produkcyjnym zmniejszy się o 6,8 %. Pogorszy to i tak nie najlepszą sytuację na rynku kadr, zwłaszcza jeśli chodzi o pracowników wysoko wykwalifikowanych. Oprócz deficytu kwalifikowanych kadr, istotnym problemem przy budowie innowacyjnej gospodarki wspólnotowej jest wyraźnie odczuwalny w wielu krajach Unii Europejskiej niedobór osób, które zdobyły wykształcenie związane z naukami ścisłymi, technicznymi. Według Komisji Europejskiej ciągle zbyt niskie są nakłady na sferę badawczo─rozwojową w państwach członkowskich Wspólnoty. W tej dziedzinie Unia Europejska również ustępuje państwom wysokorozwiniętym. Szacunkowa wartość nakładów na sferę badawczo─rozwojową w Unii Europejskiej osiągnie do 2010 r., według szacunków Komisji, maksymalnie 2,6% unijnego PKB 8.
Motorem przemian współczesnej gospodarki opartej na informacji i wiedzy, jak zauważył A. Tofler, jest rewolucja technologiczna związana z powstałymi stosunkowo niedawno technologiami informatycznymi i komunikacyjnymi (ITC, ang. Information and Communication Technologies). Pośród wdrażanych obecnie nowych technologii, najważniejszymi wydają się być technologie IT 10. Opublikowany w październiku 2007 r. przez firmę IDC, jedną z najważniejszych firm zajmujących się badaniem światowego rynku teleinformatycznego, raport - The Economic Impact of IT, Software, and The Microsoft Ekosystem on The Global Economy, potwierdza opinię naukowców dotyczącą kluczowego znaczenia technologii IT dla rozwoju społeczno-gospodarczego we współczesnym świecie. Analizy IDC pokazują, że branża IT przyczynia się bezpośrednio zarówno do rozwoju gospodarki, jak i do powstawania nowych miejsc pracy. Postęp techniczny z którym wiąże się postęp cywilizacyjny ma dziś ścisły związek z technologiami IT oraz z rozwijającym się rynkiem oprogramowania 11.
Raport IDC wskazuje też, że decydujący wkład w rozwój gospodarczy państw oparty na wdrażaniu nowoczesnych technologii IT, posiada koncern Microsoft. Działalność tej firmy zarówno na rynkach lokalnych, jak i na rynku globalnym, wyznacza tempo wzrostu branży IT oraz stymuluje rozwój gospodarczy państw i regionów. Microsoft jest pionierem i jednocześnie liderem tej branży. Oprócz zysków, jednym z podstawowym celów działalności koncernu jest wspieranie przedsiębiorczości opartej na nowoczesnych technologiach. Firma stara się wpływać na poprawę swobodnego dostępu do technologii IT, w tym do tworzonych przez siebie produktów. Microsoft przyczynia się w znaczącym stopniu do likwidowania ciągle jeszcze posiadającego szeroki zasięg zjawiska wykluczenia informacyjnego. Dzięki takiej polityce firma nie tylko utrzymuje swą wysoką pozycję na rynku IT, ale także staje się swoistego rodzaju instytucją pełniącą ważną misję społeczną poprzez budowę społeczeństwa informacyjnego i wyrównywanie szans członków licznych społeczności w zakresie dostępu do edukacji oraz zatrudnienia. Ma to szczególne znaczenie dla budowy nowoczesnej i innowacyjnej gospodarki opartej na wiedzy. Budowa nowej gospodarki wymaga nie tylko technologii, ale także właściwego zarządzania sferę społeczną, dzięki czemu można zaangażować ludzi do budowy nowego typu społeczeństwa i służącej mu zaawansowanej technologicznie gospodarki 12.
3. Zob. F. Krawiec, Zarządzanie projektem innowacyjnym produktu i usługi, Warszawa: Difin 2000, s. 22.
4. Zob. M. E. Porter, The Competitive Advantage of Nations, "Harvard Business Review" , march-april 1990, s. 73-85.